Нас барах гэж буй хүнд бичсэн захидал
Бассуй нас барах гэж буй нэгэн шавьдаа дараахь захидлыг бичжээ:
Оюун ухааны чинь мөн чанар урьд хэзээ ч төрөн бий болоогүй, тиймээс мөхөж үрэгдэхгүй. Энэхүү мөн чанар амьдрал мэт түр зуурынх бус. Орон зайг үл эзлэх мэлгэн хоосон биш. Өнгө ч биш хэлбэр дүрс ч биш. Үүнд баярлан жаргах, зовж шаналах гэж үгүй.
Би чамайг хүнд өвчтэй байгааг мэднэ. Зэнгийн сайн шавь болохоор чи өвчинтэй зоригтойгоор нүүр тулж байна. Чи чухам хэн зовж буйг мэдэхгүй байж болох ч өөрөөсөө ингэж асуугаарай: Оюун ухааны мөн чанар юу вэ? Зөвхөн үүнийг бясалга. Чамд өөр зүйл хэрэггүй. Юуг ч эс тэчъяадан хүс. Чиний төгсгөл бол цэвэр агаарт уусан сарних цасан ширхэг лугаа адил төгсгөлгүй билээ.
Шинэ цас үзээд…
Өнөөдөр Шинэ цас 2010 үзэсгэлэнгийн нээлт дээр очив. 15 орчим уран бүтээлчийн 20 гаруй уран бүтээл тавигджээ. Монголын ОрчинҮеийн Уран Бичээчдийн Холбооноос 2007 оноос хойш жил бүр зохион байгуулагдаж буй эд. 27-нд хаахаас нь өмнө очиж зураг авнаа.
Олон ч бүтээл байна, олон ч янз юм. Энэ бүхнийг үзээд надад олон бодол, бодлоос үүдэн эргэлзээ, эргэлзээнээс урган асуултууд төрөв.
Хэдэн жилийн өмнө, Д.Батбаяр гуайн уран бичлэгүүдийг үзэж анхлан уран бичлэг гээчтэй танилцан, бүтээлийнх нь билэгдлийн тухай сонсон, уран бичлэг ийм л байдаг юм байна гэж бодож, өдийг хүртэл тиймэрхүү л төсөөлөлтэй явах шив. Энэ жилийн Шинэ цаснаар “сонгодог” монгол бийрэн бичлэгээс гадна, бийр бэх муутуугаар урласан хийсвэр гэмээр зураг, бухын хэд хэдэн зохиомж, ямар арга барил гэдгий нь тодорхойлж мэдэхгүй “галзуу” бүтээлүүд ч байв.
Миний муу усан тархийг уран бүтээлчдийн эрчим хүч будаа болгов. Асуултууд ар араасаа цуврана. Монгол уран бичлэг ямар байх ёстой вэ? Монгол бичгийг зохиомждоо заавал голлон барих ёстой юу? Уран бичлэг юуг илэрхийлнэ вэ? Уран бичлэг гэж чухам юу юм бэ? Бүтээгч юуны төлөө урлана вэ? Ер нь урлаг ямар зорилготой юм бэ? гээд хадуураад алга болов. Энэ талаар тогтмол бодож бясалгаж байх ёстой байх. Хариултыг нь олчихлоо гэж бодож байвал мухардалд орлоо л гэсэн үг.
“Урлаг тухайн цаг үетэйгээ хамт бөгөөд төгсгөлгүй байх ёстой” гэж урлагийн сургуульд олон жил сураад, бүтээгээд, бодоод үзчихсэн нэгэн хүн хэлсэн юм. “Урлагийг бүтээхийн тулд эхлээд өөрийгөө ол. Тэр даруйдаа эвдэж эхэл.”
Ингээд энэхэн бичвэрээ таньд зориулсан нэгэн ишлэлээр өндөрлөе. Күрт Воннегутын Эх оронгүй нэгэн номоос (Цэнгүүнд баярлалаа):
Хэрвээ чи эцэг эхээ үнэхээр зовоохыг хүсээд, гай болж ижил хүйстэн байж зүрхлэхгүй бол адаглаад урлагт хөл тавьж болох юм. Би тоглоогүй байна. Урлаг бол амьдрал залгуулах арга биш. Энэ бол амьдралыг хүлцэн тэвчмээр болгодог жинхэнэ хүнлэг зам юм. Сайн ч бай, муу ч бай урлан бүтээнэ гэдэг сэтгэл зүрхээ хүчирхэгжүүлэх нэгэн арга. Шүршүүртээ дуул. Радио сонсоод бүжиглэ. Өөрийн түүхээ ярь. Найздаа зориулж шүлэг бич, олиггүй байг ээ хамаагүй. Боломж л гарвал эдгээрийг чадахаараа хий. Чамд маш том шагнал ирэх болно. Чи ямар нэгэн зүйл бүтээсэн байх болно.
Хачин жимс
Billie Holiday – Strange Fruit (lyrics)
Lynching
Хачин жимс
Өмнөдийн модонд хачин жимс ургана,
Улаан цусанд модны навчис, үндэс мөчир будаатай,
Өмнөдийн сэвэлзүүр салхинд хар цогцос савлана,
Улиангар моддын мөчирт хачин жимс ургана.Зоригт өмнөдийн хөдөөгийн зураглал,
Бүлтийсэн нүд, мурийсан ам,
Замбага цэцгийн анхилуун үнэр,
Шатаж буй цогцосны гэнэтийн үнэр.Энд нэгэн хачин жимс, хар хэрээ тонших,
Хүйтэн бороо бүрхэн авах, жихүүн салхи ховх сорох,
Халуун нар өмхрүүлэн идэх, мод хөсөр хаяхыг хүлээнэ
Энд нэгэн хачин, гашуун ургац байна.
Зүрх
зуун зүрх дүүлж
Эцэс хойно нь болоход
Ерэн ес нь шархална.
For her unrivaled beauty
A hundred hearts leap
But in the end
Ninety nine is left broken
Poem by N.Nyamdorj
[Бараг гурван жилийн өмнөх үзэсгэлэнд байсан бүтээл.
Бийр баригчийнх нь нэрийг санахгүй байна.]
Энэ сард үзэж амжих үзвэрүүд
Энэ сард үзэхийг зорьсон хэдэн үзвэрийн хуваарийг үзүүлье. Бүгдийг нь алдалгүй үзэх юм шүү.
1 сарын 21
Уран зургийн галлерейд Шинэ цас 2010 уран бичлэгийн үзэсгэлэн (2009 оны үзэсгэлэнгийн зураг) нээгдэхийг Түвшинжаргал ахаас мэдлээ. Хэр удаан үзүүлэхийг мэдэхгүй, 7 хоног орчим байх. 15 уран бүтээлчийн бүтээл тавигдана гэсэн. Үзвэрийн хураамж ойролцоогоор 1500₮ гэж багцаалж байна.
Cоёл урлагийн үзвэр, үзэсгэлэнгийн талаар мэдээлдэг найдвартай сувгийг одоо хүртэл олоогүй л байна. Хэрвээ мэддэг бол зөвлөөрэй.
1 сарын 22, 23
Урьд Cinema Night хэмээх нэрээр, нэртэй кинонуудын хөгжмийг симфони оркестр тоглож байсан бол энэ удаад морин хуурын чуулга Playing Love (Эннио Мориконы хөгжим, “1900-ын домог” киноны саундтрэк) нэрээр тоглох гэж байна. Тасалбарын үнэ 10000₮ гэнэ лээ.
1 сарын 24
Нэг реклам гүйлгэчихье :) Миний бие оролцсон хэдэн хэнээтэй нөхөд ням гараг болгон олон нийтэд кино үзүүлсээр 3 дахь сараа үдэж байгаа юм. Үүнийгээ Dreamers’ Day хэмээнэ. Ямар кино тэр вэ гэвэл зурагтаар гардаггүй, урлагийн бүтээл хэмээн шагшигдсан, ховор чухал, хачин жигтэй гэж тодорхойлж болох юм. Тэр бүгдийг ойлгодог байх албагүй ч кино сонирхогч бол ядахнаа 1 үзээд тоймыг нь мэдчих хэрэгтэй юм.
Хаана, хэзээ вэ гэвээс Багшийн дээдийн Сонор плазагийн 4 давхарт, 15 цагаас. Энэ бүтэн сайнд Хичкокын Вертиго гарна. Үзээгүй бол заавал ирж үзэх, үзсэн бол заавал ирж дахин үзэх ёстой кино шүү :) Харамсалтай нь суудлын тоо гар хөлийн хуруу дарам цөөн тул цагтаа ирэхийг хүсье. Жич: Үнэгүй.
1 сарын 27-31
Япон улсын элчин сайдын яам, Өргөө кино театртай хамтран Японы кино өдрүүдийг зохион байгуулах юм байна. Тухайлан ямар хүүхэл гарахыг мэдээлээгүй байна. Өргөөгийн твиттерийг чагнаад л сууя. Дэлхийд алдартай анимацуудыг Өргөөгийн өргөн дэлгэцээр үнэгүй үзэх ховорхон боломж гэж бодоорой.
Хайран зайрмаг
SF-с хариу ирдэггүй ээ…
93-р сургууль орлоо. Яах гэж орлоо?.. Оюутнууд тэнд дипломоо хэвлүүлэх эсвэл хамгаалах гэж хөлхөөд л бужигнаж байлаа. Бусад газар хаалттай бололтой. Хүмүүсийг жаахан ажиглаж байгаад гарч нэг зүгт алхав.
Тэсэхээ байгаад SF рүү залгав. Мэнд мэдэлцэж, “юу байна” гэх мэтээс өөр хэлэх зүйл толгойд орж ирдэггүй, сандрав. Эсвэл эхлээд сандраад дараа нь гацсан байх. SF надтай ярихдаа дурамжхан байх шиг. “Тодорхой яриарай” гэхэд нь би учирлаад л…
Конус хэлбэртэй, шоколадан зайрмаг болгон барьсан гар утас маань бараг идэгдээд дуусч байлаа. Түүний яриа бараг сонсогддоггүй ээ. Конусыг дэлгэж утсаа хуучин хэвэнд нь оруулж, чихэндээ барьж байгаад ярих гэв. Гэвч дэлгэц, товчлуурынх нь хэлтэрхий л үлдэж, бусад нь идэгдсэн байв. Утас будаа болов. SF-тэй ярьж чадахгүйдээ маш их харамсав.
Янцгаадаг тугал
Хоёр тугалын хажуугаар нэгэн адуу янцгаан давхин одов. Хоёр ногоон саарал тугал маань газар ширтэн зогссоноо янцгааж байна. Би зүүдэлж байгаа болохоор гайхсангүй… Хажуугийн хашааг хэмх дайран нэгэн чоно дүүлэн гарч ирээд өнөө хоёрын нэгийг даран унагалаа…
Астрал
Нэгэн зүүдний хэсэг бусаг:
Махан биеэсээ гарч байна. Анх хэвтсэн газраасаа гарч гадуур явж(/хөвж?) хүн амьныг юу хийж байгааг ажиглаж байсан санагдана. Яг л бодитой юм шиг. Энэ бүхэн төсөөлөл болов уу? Эсвэл жинхнээсээ тэгж мэдрэгддэг юм болов уу?
***
Маш олон хүн нэгэн том уулын уруу чарган ралли хийж байсан. Гулгахад таатай байлаа. Олуулаа хөгжилтэй байсан…
Сэрээд астрал аялал хийхийг илүү ихээр хүссэн.
Захиас
“Миний хүү гоё яв. Улс хүнийг хувцсаар нь олзолдог юм. Уруу дорой явбал дээрэлхэх гэнэ, захын нохой хуцна шүү.”
Гэхдээ л… “замын нохой хуцаж л байдаг, жингийн цуваа явж л байдаг”…
